Những nguyên tắc cơ bản trong cai nghiện và phục hồi cho người nghiện ma túy

Đồng chí Thượng tá Lê Quý Minh - Ủy viên Ban CT-PT Hội Cựu Công an nhân dân (CAND) Tp.HCM đã có buổi gặp gỡ trao đổi với bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy - Giám đốc Trung tâm điều dưỡng và Cai nghiện ma túy Thanh Đa Tp.HCM về những nguyên tắc cơ bản trong cai nghiện, phục hồi cho người nghiện may túy.

Theo bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, người nghiện ma túy bị tổn thương não do ngộ độc ma túy khó chữa có đặc tính là dễ tái nghiện. Việc điều trị phục hồi cho người nghiện ma túy đòi hỏi phải kiên nhẫn và phải có kiến thức về cai nghiện ma túy.

Quá trình điều trị phải được đánh giá thường xuyên bởi một nhóm điều trị gồm các bác sĩ nội khoa, bác sĩ tâm thần, bác sĩ điều dưỡng - phục hồi, các nhà giáo dục - hướng nghiệp, các nhà tư vấn - tâm lý học - xã hội học, các cán bộ quản lý,… Quá trình điều trị này phải được chuyển đổi kịp thời theo những rối loạn tâm sinh lý của người nghiện mà chuyên môn ngành nào, ngành đó phải giải quyết, nhưng bắt buộc các thành viên của nhóm điều trị phải phối hợp tác nghiệp ở một thể thống nhất khi đánh giá và lập kế hoạch điều trị cho đối tượng.

Khi người nghiện sử dụng ma túy càng lâu, liều lượng càng tăng thì hậu quả tác hại càng nhiều và càng nặng nề bấy nhiêu. Những tác động của ma túy gây những tổn thương tạm thời hoặc vĩnh viễn, người nghiện suy giảm khả năng phán đoán, phân tích, tổng hợp, xử lý thông tin, khả năng tự chủ, rất khó khăn khi đưa ra một quyết định đúng đắn. Họ thiếu nghị lực, thiếu sáng suốt, thiếu ý chí để thực hiện quyết định của mình.

Do ký ức hồi tưởng, người nghiện rất dễ bị gợi nhớ đến ma túy khi gặp lại những hình ảnh, vụ việc liên quan đến việc sử ma túy trước đây. Gặp ống chích, kim chích, bạn bè cũ, quán café cũ, nghe nhạc cũ, gặp hoàn cảnh cũ, tâm trạng cũ, hay khi nghĩ đến những khoái cảm do sử dụng ma túy, họ bị kích động mạnh mẽ khiến đối tượng rất dễ tái nghiện.

Người nghiện phát triển những cách ứng xử không thích nghi và nhiều thói quen xấu khiến họ mất đi lòng tự trọng. Hầu hết người nghiện không cần hoặc không còn khả năng hiểu biết những hậu quả do hành vi mình gây nên và đều có vấn đề tâm thần từ thấp đến cao.

và thực hiện thành công sự thay đổi về nhận thức. Người nghiện ma túy hầu hết đều ở trong tình trạng đói ma túy trường diễn, kể cả sau khi cai nghiện. Hội chứng hồi tưởng, phản xạ có điều kiện, chấn thương tâm lý, tổn thương não bộ, rối loạn hành vi nhân cách rất dễ dẫn người đã cai nghiện đến tái sử dụng ma túy.

Những nguyên tắc cơ bản trong cai nghiện phục hồi:

Nguyên tắc điều trị: “Không có một loại thuốc, một biện pháp đơn thuần nào (châm cứu, bấm huyệt, phẫu thuật,...) có thể chữa được bệnh nghiện ma túy mà phải đòi hỏi một liệu pháp tổng hợp, đồng bộ, xuyên suốt, khép kín, linh hoạt, kịp thời”.

Biện pháp thực hiện: Trong điều trị nghiện ma túy để cai nghiện thành công, người nghiện phải được điều trị toàn diện, ngoài việc sử dụng thuốc, biện pháp chủ yếu là người cai nghiện còn phải được gọt dũa, điều chỉnh, phục hồi nhận thức, hành vi, nhân cách, giải quyết những chấn thương tâm lý, mâu thuẫn nội tâm hình thành thói quen tốt thông qua các biện pháp điều trị không dùng thuốc bao gồm: Tư vấn, liệu pháp tâm lý, liệu pháp giáo dục và liệu pháp quản lý,...

Một người nghiện nếu không được giải quyết các vấn đề nêu trên thì sau khi cai nghiện về, hầu hết sẽ tái nghiện. Điều này lý giải tại sao các chương trình cai nghiện thường thất bại và đạt kết quả thấp.

Yếu tố quyết tâm cai nghiện của đối tượng: Là yếu tố tiên quyết nhưng không phải là yếu tố quyết định.

Khi đối tượng không chịu cai nghiện thì khó có thể chữa được bệnh. Tuy nhiên, biện pháp cai nghiện bắt buộc không phải là không có kết quả. Tại các trung tâm cai nghiện cưỡng bức, đối tượng có thời gian cách ly với môi trường ma túy, sẽ có thời gian suy nghĩ lại mình.

Tại các trung tâm cai nghiện tốt, đối tượng sẽ được giúp đỡ, quan tâm, giáo dục đúng đắn; do đó nhận thức, tư tưởng đối tượng sẽ chuyển đổi dần thành cai nghiện tự nguyện.

Trái lại, tại các trung tâm cai nghiện không tốt dù tự nguyện hay không tự nguyện, cũng sẽ dẫn đối tượng tới những đối kháng với trung tâm, dẫn tới đối kháng thêm với gia đình, dễ có những hành vi hung hăng, bạo loạn bộc phát, một số đối tượng khác không thể phản kháng được, âm thầm chấp nhận cai nghiện nhưng rất dễ dẫn đến trầm cảm phản ứng, phải chấp nhận thời gian cai nghiện nhưng sau khi rời trung tâm trở về dễ bùng phát dẫn đến tái nghiện nhanh.

Điều trị có kết quả phải duy trì thời gian điều trị đủ dài: Để phục hồi hệ thống não bộ, gọt dũa, điều chỉnh lại nhận thức, hành vi, nhân cách, giải quyết các chấn thương tâm lý, mâu thuẫn nội tâm, trang bị bản lĩnh, và kỹ năng sống, phát hiện các yếu tố nguy cơ và các yếu tố bảo vệ để biết cách vươn lên.

Thời gian cai nghiện tạm ổn định từ 6 tháng đến 2 năm.

Một quan điểm rất sai lầm là cắt cơn nghiện là đã chữa xong bệnh nghiện ma túy. Thực chất cắt cơn nghiện ma túy chỉ là giai đoạn đầu để chuẩn bị cho mọi quy trình điều trị, cai nghiện rất khó khăn tiếp theo. Bản thân việc cắt cơn nghiện có rất ít tác động đến việc thay đổi tình trạng sử dụng ma túy.

Do các rối loạn tâm trí thực tổn, các phản ứng tâm sinh lý và đặc biệt là chứng hồi tưởng, dẫn người nghiện đến những cơn thèm nhớ ma túy với tất cả sự khoái cảm của nó và sự phản ứng yếu ớt của bản thân trước sự quyến rũ của ma túy. Nếu được điều trị tích cực, đúng cách, đủ thời gian, cách ly với môi trường ma túy, cường độ và tần số nhớ này sẽ giảm dần, tổn thương hệ thống não bộ được phục hồi, ngoài ra bệnh nhân còn được trang bị bản lĩnh và kỹ năng sống, biết được ưu nhược điểm bản thân để vươn lên Tuy nhiên, cần lưu ý là ngay cả khi tạm gọi là cai nghiện thành công, người nghiện vẫn phải tiếp tục cai nghiện cả đời.