 |
Đồng chí Thượng tá Lê Quý Minh, Hội Cựu Công an nhân dân (CAND) thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã có cuộc trao đổi với bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy - Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng và Cai nghiện ma túy Thanh Đa về nguyên nhân sử dụng ma túy.
Theo bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, người nghiện ma túy từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có 3 vấn đề chính gồm chất gây nghiện, đối tượng sử dụng chất gây nghiện và môi trường sống của người nghiện.
Do có nhiều chất gây nghiện mới phát sinh nên công tác phòng chống lạm dụng chất gây nghiện đã khó nay càng khó hơn. Công tác triệt phá các ổ nhóm sản xuất, tàng trữ và buôn bán chất ma túy diễn biến hết sức phức tạp. Việc sản xuất, mua bán ma túy là siêu lợi nhuận nên không ít kẻ vẫn liều lĩnh lao vào việc này, thậm chí chúng còn lôi kéo gia đình, dòng họ, lợi dụng cả người già và trẻ em vào đường dây buôn bán chất cấm. Chúng không từ bất cứ thủ đoạn, từ mua chuộc các cơ quan chức năng tới việc chống trả quyết liệt khi bị phát hiện. Mặc dù hình phạt dành cho loại tội phạm này rất nghiêm khắc (tử hình) nhưng cũng không ngăn cản được lòng tham của chúng.
Do nằm cạnh vùng Tam giác vàng, một trong những trung tâm sản xuất ma túy lớn trên thế giới. nước ta còn có đường biên giới rất dài và nhiều cửa khẩu trên bộ, trên biển và hàng không nối với nhiều nước trong khi lực lượng phòng chống ma túy còn mỏng, thiếu trang thiết bị hiện đại nên việc kiểm tra sản xuất, tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy rất khó khăn.
Đối tượng sử dụng ma túy rất phức tạp, bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, như:
- Do tính tò mò và mạo hiểm muốn thử trải nghiệm những cảm giác kỳ lạ của chất gây nghiện bất chấp sự ngăn cản của gia đình và xã hội, các khuyến cáo của các phương tiện thông tin đại chúng. Một số thanh thiếu niên sử dụng các chất gây nghiện như một phương thức tự khẳng định mình, tự cho mình đã trưởng thành.
- Những thanh thiếu niên có những vấn đề bất mãn với gia đình và xã hội có thể sử dụng chất gây nghiện như một phản ứng chống đối.
- Thanh thiếu niên tìm đến chất gây nghiện như một phương thức lẩn tránh tác động của các stress rất đa dạng trong đời sống hiện đại.
- Một số khác tìm đến các chất gây nghiện do các trạng thái bệnh tâm thần nhất thời hay trường diễn. Thường gặp nhất là các trạng thái lo âu, trầm cảm, rối loạn stress sau sang chấn, tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc hay nhân cách có thể do thất bại trong cuộc sống, chán nản với hoàn cảnh, không tìm được mô hình lý tưởng để theo...
Một số gia đình có con em nghiện ma túy do không có thái độ phê phán quyết liệt với con em khi chúng bắt đầu sử dụng chất gây nghiện, một số khác mất cảnh giác cho con cái nhiều tiền để tự do tiêu xài, đua đòi cùng bạn bè hoặc không kiểm tra xem con em mình có sử dụng tiền đúng mục đích hay không.
Đặc biệt nguy hại là những gia đình do sĩ diện hay do nuông chiều con cái không dám thừa nhận với cộng đồng là con cái đã bị nghiện, để đưa đi điều trị ở các cơ sở cai nghiện và chịu áp lực thường xuyên phải cung cấp tiền để mua ma túy.
Ở những gia đình thiếu kinh nghiệm trong giáo dục con cái như nóng nảy, la mắng, một số khác lại thiếu kiên quyết sợ con cái tức giận, sợ tan vỡ gia đình... do đó không giải quyết phù hợp với sai phạm của con em.
Các gia đình quá bận rộn công việc, lo làm ăn, hoặc lơ là thiếu quan tâm trong việc giáo dục, chăm sóc, quản lý con em mình cũng là nguyên nhân khiến con em từng bước sa chân vào ma túy. Không ít gia đình chỉ biết con em mình bị nghiện hoặc phạm pháp sau khi chúng có vấn đề liên quan với cơ quan pháp luật hoặc thể hiện bất thường trong sinh hoạt rõ rệt.
Các gia đình có nhiều xung đột thường xuyên cũng là nhân tố thúc đẩy con em mình đi vào con đường nghiện ngập, được chúng xem như là một phương thức để đối tượng thoát khỏi bầu không khí căng thẳng, nặng nề phải chịu đựng hằng ngày.
Chúng ta đang phải sống trong một môi trường xã hội bị ô nhiễm chất gây nghiện: Việc sản xuất các loại ma túy thậm chí còn được hướng dẫn cách pha chế trên các trang mạng và được bày bán dưới nhiều hình thức như bánh kẹo, nước uống giải khát. Các ổ nhóm và tụ điểm sử dụng các chất gây nghiện vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi, người nghiện vẫn có thể tìm mua chất gây nghiện tương đối dễ dàng.
Mặt khác, các chuẩn mực đạo đức xã hội cũng bị biến đổi, xói mòn. Một nguyên nhân xã hội nữa là việc tôn trọng và thực thi pháp luật chưa được nghiêm túc.
Hiện nay môi trường học đường từ tiểu học đến đại học đã và đang bị ma túy xâm nhập. Cần có các biện pháp quyết liệt và khoa học.
Nghiện ma túy khó điều trị do tâm lý từ chối chữa bệnh của đối tượng:
Trước hết đối tượng không muốn và không thể từ bỏ cảm giác sảng khoái đê mê do chất gây nghiện đem lại. Người nghiện không chịu nổi những phản ứng của gia đình và cộng đồng, những khó khăn của cuộc sống, tìm cách ngày càng làm người nghiện lẩn trốn vào chất gây nghiện, không muốn và không dám trở lại thực tại mà đối tượng không thích nghi được nữa.
Nếu đối tượng cảm nhận được sự dung túng của người thân thì càng từ chối mạnh hơn, dai dẳng hơn, việc cai nghiện có thể vô cùng khó khăn. Chính từ sự từ chối chữa bệnh của đối tượng và sự dung túng của người thân đã hình thành và duy trì phương thức điều trị bắt buộc ở nhiều nước trên thế giới hiện nay.
Nghiện ma túy khó chữa nhưng vẫn có thể chữa khỏi nếu có chiến lược điều trị thích hợp thông qua tư vấn, tâm lý trị liệu, trang bị bản lĩnh kỹ năng sống, hình thành thói quen tốt để đối tượng được thấu hiểu, đem lại lòng tin cho đối tượng, đưa dần đối tượng đến chỗ quyết tâm không dùng chất gây nghiện nữa. Ngoài ra nếu có sự động viên giúp đỡ của gia đình và cộng đồng về các mặt tinh thần, tài chính, việc làm, không kỳ thị thì cai nghiện đạt kết quả hơn.
