Điều gì xảy ra trong một phần giây khi người đi xe máy phanh gấp?

Giao thông hỗn hợp tại Việt Nam: Vì sao kĩ năng phanh là chưa đủ nếu thiếu ABS?

Mỗi hành trình bằng xe máy được quyết định bởi những lựa chọn liên tục trong từng khoảnh khắc: tăng tốc, chuyển làn, giảm tốc độ và dừng lại. Tuy nhiên, khoảnh khắc quan trọng nhất thường đến hoàn toàn bất ngờ: phanh khẩn cấp. Trong tích tắc đó, tay người lái bóp mạnh phanh theo bản năng và các quy luật vật lý bắt đầu can thiệp. Nếu bánh xe ngừng quay trong khi xe vẫn tiếp tục trượt về phía trước, lốp sẽ bị mất độ bám. Hiện tượng khóa bánh này nhanh chóng dẫn đến trượt xe, làm mất ổn định phương tiện và khiến người lái hoàn toàn mất khả năng kiểm soát hướng đi.

Tại Việt Nam, tình huống nguy hiểm này diễn ra trong một môi trường giao thông có mật độ xe hai bánh thuộc hàng cao nhất thế giới với hơn 79 triệu xe đăng ký. Khác với những quốc gia có hạ tầng làn đường dành riêng cho xe máy, giao thông Việt Nam chủ yếu là giao thông hỗn hợp: xe máy, ô tô, xe buýt và người đi bộ cùng chia sẻ một không gian hẹp với tốc độ khác nhau. Việc nhập làn, chuyển hướng hay vượt xe diễn ra liên tục từ các đường phố đô thị đông đúc ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh cho đến các tuyến quốc lộ tốc độ cao, buộc người lái phải thích ứng liên tục dưới áp lực lớn và khoảng cách an toàn rất ngắn.

Đây chính là kịch bản mà hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) được thiết kế để xử lý. ABS sử dụng các cảm biến để liên tục theo dõi tốc độ quay của bánh xe. Ngay khi phát hiện bánh xe giảm tốc quá nhanh - dấu hiệu của sự khóa bánh - hệ thống sẽ tự động nhả và siết phanh liên tục nhiều lần trong một giây, nhanh hơn rất nhiều so với phản xạ của con người. Nhờ cơ chế này, bánh xe tiếp tục quay, xe duy trì được độ bám đường và người lái vẫn có thể đánh lái tránh vật cản ngay cả khi đang bóp chặt phanh.

Nghiên cứu từ dự án M-ABS cho thấy việc trang bị công nghệ này có khả năng giảm khoảng 22 - 29% số vụ tai nạn, số người chết và bị thương liên quan đến xe máy tại Việt Nam. Dù vậy, khảo sát thực tế cũng chỉ ra rằng mặc dù người dân đã biết đến ABS và ủng hộ việc sử dụng, hiểu biết cụ thể về cơ chế hoạt động cũng như giới hạn của công nghệ vẫn còn khá hạn chế. Để phát huy tối đa lợi ích của ABS, việc nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy các tiêu chuẩn an toàn dựa trên bằng chứng khoa học là bước đi vô cùng cần thiết.

Trên thế giới, ABS ngày càng được công nhận là một chuẩn mực an toàn cốt lõi giúp giảm thiểu rủi ro mất ổn định khi tình huống nguy hiểm xảy ra. Suy cho cùng, an toàn giao thông không chỉ phụ thuộc vào việc người lái phanh mạnh đến đâu, mà phụ thuộc vào việc khả năng kiểm soát phương tiện được duy trì tốt như thế nào trong khoảnh khắc quan trọng nhất.

Công nghệ chống bó cứng phanh cho xe máy: Nâng cao chất lượng ATGT tại Việt Nam AIP Foundation, với sự hỗ trợ của tổ chức Global Health Advocacy Incubator (GHAI) đã tổ chức sự kiện mô phỏng công nghệ chống bó cứng phanh dành cho xe máy (M-ABS) tại trung tâm thương mại AEON Mall Hà Đông, Hà Nội.

Nghiên cứu mới khẳng định tiềm năng của phanh ABS trong việc giảm tai nạn xe máy tại Việt Nam Tổ chức AIP Foundation phối hợp với Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST) vừa công bố kết quả ba nghiên cứu chuyên sâu về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô, xe gắn máy (M-ABS).

Tái định vị vai trò của ABS trong hệ thống an toàn giao thông Việt Nam Trong khuôn khổ dự án “Nghiên cứu và truyền thông nâng cao nhận thức về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe máy (M-ABS)” do AIP Foundation phối hợp cùng Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST, Bộ Xây dựng) triển khai, ông Lê Văn Đạt - Trưởng nhóm nghiên cứu của ACST - đã đưa ra những phân tích chuyên sâu về vai trò thực sự của phanh ABS đối với an toàn giao thông tại Việt Nam.