Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng: Hài hòa phát triển và bảo tồn

Phối cảnh trục đại lộ Sông Hồng. Ảnh: Phan Phương/TTXVN

Trong đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về “xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” xác định Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm, theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo.

Từ định hướng chiến lược đến quy hoạch sông Hồng

Theo Kế hoạch số 102-KH/TU ngày 5/9/2026 của Thành ủy Hà Nội, việc lấy ý kiến nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao chất lượng quy hoạch, tạo sự thống nhất trong nhận thức, đồng thuận trong xã hội; đồng thời bảo đảm quá trình triển khai công khai, minh bạch, đúng quy định.

Phạm vi nghiên cứu của đồ án kéo dài khoảng 40 km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa giới hành chính 9 xã và 7 phường, với tổng diện tích khoảng 11.418 ha. Mối liên hệ giữa việc điều chỉnh quy hoạch sông Hồng với những định hướng mới của Nghị quyết số 02-NQ/TW được cơ quan chuyên môn thành phố làm rõ tại Hội nghị tiếp nhận, tổng hợp ý kiến và trả lời nhân dân do Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức ngày 17/9.

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết, việc điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được thực hiện trên cơ sở những thay đổi lớn về định hướng phát triển đô thị và các chủ trương mới của Trung ương, thành phố. Các cơ sở quan trọng gồm Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị; Nghị quyết số 18/NQ-HĐND 11/5/2026 của HĐND thành phố về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng và Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 của UBND thành phố phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Theo ông Đào Duy Hưng, việc điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng nhằm tổ chức, sắp xếp lại không gian phát triển hai bên sông, cụ thể hóa các mục tiêu lớn trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Một trong những mục tiêu của việc điều chỉnh quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5.000 và đầu tư phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là hình thành trục xương sống trong cấu trúc phát triển của Thủ đô, kết nối không gian hạ tầng phía trong và phía ngoài đê ở hai bên sông.

Không gian sông Hồng vì vậy được nghiên cứu trong tổng thể phát triển mới của Hà Nội, nhưng đồng thời phải giải quyết nhiều yêu cầu đặc thù về phòng, chống lũ, bảo tồn di sản, tổ chức dân cư và kết nối hạ tầng.

Lắng nghe người dân để hoàn thiện quy hoạch

Cùng với việc xác lập định hướng phát triển, Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi cộng đồng dân cư đối với đồ án. Ngày 12/9, kiểm tra công tác lấy ý kiến tại phường Hồng Hà, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, thành phố tổ chức lấy ý kiến với tinh thần cầu thị, lắng nghe để tiếp tục nghiên cứu, chỉnh sửa, hoàn thiện phương án quy hoạch.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, mục tiêu chỉnh trang khu vực sông Hồng là hình thành một không gian phát triển mới, tạo thêm nguồn lực, động lực cho Hà Nội. Tuy nhiên, quá trình thực hiện phải tính toán đầy đủ cơ chế, chính sách đối với người dân chịu ảnh hưởng. Việc tái định cư không chỉ giải quyết chỗ ở mà cần gắn với trường học, việc làm, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội để bảo đảm cuộc sống của người dân.

Việc tiếp nhận ý kiến không chỉ được thực hiện tại các điểm trưng bày quy hoạch mà còn thông qua các hội nghị chuyên đề. Ngày 18/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến lấy ý kiến đối với Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, với 1.336 đại biểu tham dự tại điểm cầu chính và các điểm cầu trực tuyến. Nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống dân cư được đặt ra, như: tổ chức không gian đô thị ven sông, an toàn phòng, chống lũ, kết nối hạ tầng, bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử, giải phóng mặt bằng, tái định cư và sinh kế của người dân.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đức Nhiệm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển đô thị Hà Nội đề nghị tiếp tục làm rõ tính kế thừa và điều chỉnh của quy hoạch để bảo đảm thống nhất về pháp lý; đồng thời có cơ chế quản lý đồng bộ để các dự án thành phần không phát triển thiếu kết nối. Trong quá trình cải tạo nên ưu tiên phương án ít xâm lấn, tăng khả năng tái định cư tại chỗ nhằm tạo sự đồng thuận xã hội. Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng chỉ là một cấu phần; tầm nhìn của quy hoạch cần rộng hơn, hướng tới một Hà Nội an toàn, sinh thái và giàu bản sắc.

Từ góc độ đời sống cộng đồng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bạch Thành Định, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn công tác Dân tộc, Tôn giáo thuộc Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng, quy hoạch không gian ven sông cần giải quyết được bài toán người dân sinh sống và tạo lập sinh kế như thế nào. Việc bố trí tái định cư còn liên quan đến giữ gìn truyền thống, làng nghề. Các công trình công cộng như công viên, quảng trường cũng cần tính đến khả năng người dân địa phương tham gia và hưởng lợi.

Hài hòa phát triển và bảo tồn

Một yêu cầu xuyên suốt trong điều chỉnh quy hoạch là phát triển không gian đô thị phải bảo đảm an toàn phòng, chống lũ. Tại Hội nghị tiếp nhận tổng hợp ý kiến và trả lời nhân dân về Đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng và phương án, vị trí tuyến đường Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng ngày 17/9, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết, phương án đang được nghiên cứu trên cơ sở tính toán mô hình thủy lực, các số liệu về an toàn thoát lũ, cao độ thiết kế; đồng thời lồng ghép giải pháp tiêu thoát nước phù hợp trong mùa mưa lũ và mùa cạn. Cùng với yêu cầu an toàn, bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa cũng là một nội dung quan trọng. Trong phạm vi nghiên cứu hiện có 123 di tích, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 26 di tích cấp quốc gia, 35 di tích cấp thành phố và 61 di tích chưa xếp hạng; 14 địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.

Theo Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, các công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, trường học, nhà văn hóa và hạ tầng xã hội thiết yếu đang được rà soát, cập nhật trong quá trình hoàn thiện đồ án. Những thông tin hiện trạng do người dân và chính quyền địa phương phản ánh cũng được tiếp nhận, kiểm tra, đối chiếu để bổ sung phù hợp. Như vậy, việc điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng không đơn thuần là tổ chức lại không gian hai bên sông, mà đồng thời xử lý mối quan hệ giữa phát triển đô thị với an toàn phòng, chống lũ, bảo tồn di sản, kết nối hạ tầng và bảo đảm đời sống người dân.

Tại hội nghị lấy ý kiến ngày 18/9, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai nhấn mạnh, việc lấy ý kiến nhân dân không phải là một bước thủ tục hành chính đơn thuần, mà nhằm phát huy quyền làm chủ, huy động trí tuệ xã hội để nâng cao chất lượng và tính khả thi của quy hoạch. Các ý kiến sẽ được tổng hợp, phân loại khách quan, chuyển tới các cơ quan chức năng nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện đồ án.

Từ định hướng chiến lược của Nghị quyết số 02-NQ/TW đến Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và quá trình điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, vai trò của dòng sông đang được đặt trong một cấu trúc phát triển mới. Việc tiếp tục lắng nghe, tiếp thu ý kiến nhân dân là cơ sở để cụ thể hóa định hướng này trong quy hoạch; đồng thời hài hòa yêu cầu phát triển với an toàn, gìn giữ bản sắc và quyền lợi chính đáng của cộng đồng dân cư.