Quốc hội cần đi trước một bước về thể chế, mở đường để đất nước phát triển nhanh và bền vững

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – nay là nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, sáng 6/1, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, đây không chỉ là dịp để ôn lại một sự kiện lịch sử trọng đại, mà còn là thời khắc có ý nghĩa sâu sắc để nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển của nền dân chủ cách mạng Việt Nam, tri ân những thế hệ đi trước đã đặt nền móng cho quyền làm chủ của nhân dân; đồng thời khẳng định quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân trong việc tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Theo Tổng Bí thư, cách đây tròn 80 năm, hưởng ứng Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, ngày 6/1/1946, lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, người Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính, thành phần xã hội, dân tộc, tôn giáo hay chính kiến, đã trực tiếp cầm lá phiếu để lựa chọn những người đại diện cho mình vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Trong hoàn cảnh đất nước vừa giành được độc lập, chính quyền cách mạng còn non trẻ, thù trong giặc ngoài bủa vây, cuộc Tổng tuyển cử vẫn được tổ chức dân chủ, công khai, nghiêm túc và thành công, với tỷ lệ cử tri tham gia lên tới 89%. Kết quả đã bầu được 333 đại biểu Quốc hội, phản ánh sinh động tính đại diện rộng rãi, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, với sự tham gia của các đảng phái, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo của cả ba miền Bắc – Trung – Nam.

"Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 được tổ chức theo những nguyên tắc dân chủ tiến bộ nhất: Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Sự kiện lịch sử đó đã trở thành mốc son chói lọi, đánh dấu sự phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của Nhà nước Việt Nam mới, khẳng định một chân lý lớn: Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân" - Tổng Bí thư khẳng định.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ là thành quả của tinh thần yêu nước, ý chí độc lập, tự do của dân tộc, mà còn là minh chứng sinh động cho đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Tổng Bí thư cho rằng, từ dấu mốc lịch sử năm 1946, trải qua 80 năm đồng hành cùng dân tộc và 15 nhiệm kỳ hoạt động, Quốc hội Việt Nam không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, khẳng định vai trò là trung tâm của đời sống chính trị – pháp lý quốc gia, là thiết chế hiến định giữ vị trí then chốt trong việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.

Trên lĩnh vực lập hiến, lập pháp, Quốc hội đã ban hành 5 bản Hiến pháp, gắn liền với những bước ngoặt lớn của cách mạng Việt Nam. Mỗi bản Hiến pháp đều phản ánh trình độ phát triển của đất nước, thể hiện tư duy đổi mới không ngừng trong tổ chức và vận hành quyền lực Nhà nước. Đặc biệt, việc Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp đã đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến, hiến định mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước.

"Quốc hội ngày càng thể hiện rõ vai trò đi trước một bước về thể chế, chủ động thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật; đẩy mạnh đổi mới tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xây dựng pháp luật, góp phần hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch, ổn định cho phát triển đất nước" - Tổng Bí thư đánh giá.

Hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội không ngừng được đổi mới, đi vào chiều sâu, tập trung vào những vấn đề lớn, bức xúc của đời sống kinh tế – xã hội, gắn chặt với tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân; qua đó, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

Trong thực hiện chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, Quốc hội đã thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, trí tuệ tập thể và tinh thần trách nhiệm cao trước nhân dân và lịch sử, với nhiều quyết sách kịp thời, đúng đắn về phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tổ chức bộ máy và nhân sự cấp cao của Nhà nước.

Hoạt động đối ngoại nghị viện được đẩy mạnh toàn diện, chủ động và hiệu quả, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, thể hiện rõ hình ảnh một Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Tổng Bí thư nhận định, xuyên suốt chặng đường 80 năm ấy, Quốc hội luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe tiếng nói của nhân dân, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân, xứng đáng là hiện thân sinh động của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam.

Hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (1930 – 2030), 100 năm thành lập nước (1945 – 2045), Đảng ta đã đặt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc. Đó là khát vọng lớn, là ý chí thống nhất của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Để hiện thực hóa khát vọng đó, vai trò của Quốc hội trong kiến tạo thể chế phát triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không có đột phá về thể chế, pháp luật; không có một Quốc hội bản lĩnh, trí tuệ, hành động quyết liệt và trách nhiệm cao, thì những mục tiêu lớn lao ấy khó có thể trở thành hiện thực.

"Trong bối cảnh đó, Quốc hội cần tiếp tục phát huy truyền thống 80 năm vẻ vang, đi trước một bước về thể chế, dũng cảm quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ; mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển nhanh và bền vững đất nước" - Tổng Bí thư chỉ rõ.

Từ đó, Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội cần tiếp tục xây dựng Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, phát huy dân chủ, pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp; công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động.

Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, theo hướng kiến tạo và dẫn dắt phát triển. Thúc đẩy đột phá chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới; tập trung hoàn thiện, đồng bộ thể chế để phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đồng thời, đổi mới căn bản, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động lập pháp, bảo đảm quản trị quốc gia bằng Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Nâng cao chất lượng giám sát, coi giám sát là công cụ kiến tạo, thúc đẩy phát triển, gắn "xây" với "chống", lấy "xây" là căn bản, lâu dài. Tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn, giải trình, giám sát văn bản pháp luật; chú trọng theo dõi, xem xét, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát; thực hiện nghiêm việc lấy phiếu tín nhiệm của Quốc hội.

Nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước dựa trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, khoa học, minh bạch. Đồng thời, đưa hoạt động đối ngoại nghị viện đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao hơn nữa vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Tổng Bí thư lưu ý, đất nước ta đang đứng trước một thời điểm lịch sử có ý nghĩa bước ngoặt. Trách nhiệm đặt lên vai Quốc hội và từng đại biểu Quốc hội là hết sức nặng nề nhưng cũng vô cùng vẻ vang. "Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, Đảng và nhân dân kỳ vọng các đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục là những người tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên hết, tiếp nối xứng đáng truyền thống 80 năm vẻ vang của Quốc hội Việt Nam", Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh thêm.