 |
| GS,TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ảnh tư liệu: Văn Điệp/TTXVN |
Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, triển lãm nằm trong chuỗi hoạt động giới thiệu thành tựu nghiên cứu của Viện, qua đó khẳng định đóng góp của khoa học xã hội trong nhận diện bản sắc và cung cấp luận cứ khoa học phục vụ phát triển đất nước. Chủ đề gắn với mùa Xuân và các giá trị truyền thống thể hiện cách tiếp cận coi di sản không chỉ là ký ức lịch sử mà còn là nguồn lực tinh thần cho hiện tại và tương lai.
Giáo sư Lê Văn Lợi cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, việc khơi dậy các giá trị văn hóa truyền thống có ý nghĩa củng cố nền tảng tinh thần xã hội, đồng thời tạo động lực cho khát vọng phát triển. Việc đưa các kết quả nghiên cứu ra không gian trưng bày cũng góp phần tăng cường kết nối giữa học thuật và đời sống, tạo điều kiện để công chúng tiếp cận di sản một cách trực quan.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, triển lãm lần này khắc họa chiều sâu văn hóa của Tết trong đời sống nhiều cộng đồng dân tộc, từ người Nùng, Mường đến H’Mông, Khmer, Thái... Qua các phong tục và nghi lễ dịp Tết, công chúng có thể nhận diện những giá trị chung như gắn kết gia đình, tri ân tổ tiên và mong ước một năm mới bình an, no đủ. Việc tái hiện không gian văn hóa truyền thống giúp làm rõ sự đa dạng văn hóa, đồng thời góp phần nâng cao ý thức bảo tồn di sản trong đời sống hiện nay.
Một điểm nhấn của triển lãm là không gian trưng bày với chủ đề “Hán Nôm – Ký ức ngàn năm”, giới thiệu giá trị kho tư liệu Hán Nôm thông qua các bảng thống kê, hình ảnh và hiện vật tiêu biểu. Nội dung trưng bày cho thấy quy mô lưu trữ lớn với hàng chục nghìn tài liệu, mộc bản và thác bản, đồng thời phản ánh quá trình nghiên cứu, phiên dịch và xuất bản trong nhiều thập niên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Khắc Mạnh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm cho biết, việc giới thiệu các tư liệu và kết quả nghiên cứu giúp công chúng hiểu rõ hơn giá trị của thư tịch cổ đối với nghiên cứu lịch sử và văn hóa dân tộc. Nhiều nguồn tư liệu có ý nghĩa quan trọng cần tiếp tục được nghiên cứu, công bố và phổ biến rộng rãi phục vụ nghiên cứu và giáo dục; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, quản lý và khai thác tư liệu là hướng đi cần thiết để lưu giữ lâu dài và mở rộng khả năng tiếp cận di sản.
Triển lãm diễn ra từ ngày 23/2 đến hết 24/4/2026, tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 1 Liễu Giai (Hà Nội) với nhiều nội dung trưng bày và hoạt động trải nghiệm dành cho công chúng. Bên cạnh các công trình nghiên cứu, ấn phẩm và tư liệu tiêu biểu, triển lãm còn giới thiệu bản khắc và tư liệu liên quan các tác phẩm văn học cổ, trong đó có “Kim Vân Kiều”, cùng nhiều hiện vật có giá trị.
Không gian trải nghiệm là điểm nhấn thu hút khách tham quan với các hoạt động như xin chữ thư pháp, in tranh Đông Hồ, chụp ảnh và viết lời chúc treo trên cây nêu, giúp công chúng cảm nhận rõ hơn không khí văn hóa truyền thống.
Theo Ban tổ chức, việc kết hợp giữa trưng bày học thuật và trải nghiệm văn hóa là hướng tiếp cận phù hợp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận di sản, tăng cường gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với đời sống xã hội. Thông qua việc giới thiệu kết quả nghiên cứu cùng các hoạt động tương tác, triển lãm góp phần đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng, qua đó thúc đẩy bảo tồn và phát huy di sản trong đời sống đương đại.
