Hiện thực hóa Nghị quyết 80: Đánh thức không gian đô thị bằng nguồn lực văn hóa

Phát huy nguồn lực văn hóa

Hoạt động thả đèn hoa đăng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám thu hút người dân và du khách. Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN

Trong những ngày qua, Hà Nội tiếp tục triển khai nhiều định hướng và hoạt động trọng tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, lấy văn hóa và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển. Điển hình là việc phát động Chương trình Phát triển hạ tầng sáng tạo và Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo năm 2026, hướng tới “đánh thức” các không gian đô thị như nhà máy cũ, công trình sau di dời, làng nghề, công viên, quảng trường và các không gian công cộng thông qua những ý tưởng thiết kế gắn với mô hình vận hành khả thi.

Qua đó, thành phố từng bước xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và khẳng định vị thế trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO.

Song song với đó, Hà Nội tiếp tục nhấn mạnh các định hướng trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, trong đó xác định văn hóa giữ vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Thành phố đặt mục tiêu bảo tồn cấu trúc không gian lịch sử khu vực nội đô, gìn giữ các vùng di sản trọng điểm như phố cổ, phố cũ, hồ Gươm, hồ Tây, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trục sông Hồng và hệ thống làng nghề; đồng thời phát huy mô hình đặc trưng “làng trong phố, phố trong làng”, phát triển đô thị theo hướng hiện đại nhưng không đánh đổi bản sắc.

Quy hoạch cũng ưu tiên mở rộng không gian xanh, không gian công cộng; chuyển đổi các khu đất sau di dời thành công viên, trung tâm văn hóa, bảo tàng và không gian sáng tạo.

Bên cạnh việc nhận diện những thách thức về áp lực dân số, hạ tầng, không gian công cộng và nguy cơ mai một di sản, các chuyên gia, nhà quản lý thống nhất rằng cần có những giải pháp đột phá nhằm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, đưa công nghiệp văn hóa, du lịch di sản và thiết kế sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới.

Với hơn 6.489 di tích, 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, 1 di sản tư liệu thế giới cùng khoảng 1.350 làng nghề, Hà Nội có lợi thế lớn để phát huy nguồn lực văn hóa, hướng tới xây dựng đô thị di sản, đô thị sáng tạo và Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Tại TP Hồ Chí Minh, ngày 22/7, Trung tâm Xúc tiến Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm Nghệ thuật Thành phố đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030.

Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong việc kết nối ngành du lịch với nghệ thuật biểu diễn, hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao thương hiệu điểm đến của Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, hai đơn vị sẽ phối hợp phát huy thế mạnh chuyên môn để xây dựng hệ sinh thái sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng. Trọng tâm là nghiên cứu, phát triển các sản phẩm du lịch nghệ thuật (Art tourism), du lịch đêm (Night tourism), du lịch lễ hội (Festival tourism) và các chương trình phục vụ dòng khách MICE (loại hình du lịch kết hợp công việc với nghỉ dưỡng), qua đó kích cầu du lịch và phát triển kinh tế đêm.

Hai bên thống nhất đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá các sự kiện nghệ thuật trên hệ thống truyền thông, tại các hội chợ, triển lãm, diễn đàn, chương trình quảng bá du lịch trong và ngoài nước; tổ chức các đoàn famtrip, presstrip cho doanh nghiệp lữ hành, báo chí, KOLs (người có chuyên môn và sức ảnh hưởng sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể) và đối tác quốc tế trải nghiệm thực tế.

Thành phố cũng tiếp tục đầu tư bài bản cho các loại hình nghệ thuật truyền thống như cải lương, hát bội, múa rối, đồng thời phát triển nghệ thuật đương đại, nghệ thuật kinh điển và sân khấu kịch nhằm tạo ra những sản phẩm du lịch mang thương hiệu đặc trưng.

Đánh thức di sản bằng khoa học, âm nhạc và tinh hoa ẩm thực

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: Mai Trang/TTXVN

Tại thành phố Huế, ngày 23/7, Hội Khoa học Lịch sử thành phố Huế tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện văn hóa di sản tại vùng đất Huế” với sự tham gia của đông đảo nhà nghiên cứu, nhà khoa học, chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý, trường đại học và viện nghiên cứu.

Hội thảo tập trung làm rõ hệ giá trị, bản sắc văn hóa Huế, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy di sản trong bối cảnh phát triển mới.

Các tham luận tập trung phân tích giá trị di sản văn hóa Huế trên bốn nhóm nội dung gồm: Không gian và bản sắc văn hóa; di sản vật thể; di sản phi vật thể; bảo tồn và phát huy di sản trong bối cảnh mới.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của di sản, đặc biệt là ẩm thực, lễ hội, âm nhạc và tín ngưỡng, trong phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa; đồng thời đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản, phát triển mô hình thành phố sáng tạo và tăng cường gắn kết giữa bảo tồn với phát triển kinh tế - xã hội.

Cũng trong dịp này, thành phố Huế tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phát triển văn hóa, du lịch và công nghiệp văn hóa thông qua nhiều sự kiện quy mô lớn. Nổi bật là việc công bố Lễ hội Di sản và Âm nhạc Quốc tế Huế - Huế Wonderverse Music Fest 2026, dự kiến diễn ra từ ngày 30/8 đến 1/9 với chủ đề “City Awakening - Đánh thức Di sản”.

Sự kiện kết hợp giữa di sản, âm nhạc đương đại và công nghệ trình diễn hiện đại, hướng tới trở thành thương hiệu lễ hội thường niên, góp phần quảng bá hình ảnh Huế, thúc đẩy du lịch và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố Festival đặc trưng, đô thị di sản năng động, sáng tạo và hội nhập.

Cùng với đó, thành phố tổ chức Chương trình “Huế - Kinh đô Ẩm thực 2026” với chủ đề “Ngày Bún bò Huế”, quy tụ hàng chục gian hàng, nghệ nhân và đầu bếp tiêu biểu trên cả nước nhằm tôn vinh giá trị di sản ẩm thực, quảng bá thương hiệu bún bò Huế và lan tỏa bản sắc văn hóa Cố đô.

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, quảng diễn và giao lưu văn hóa, Huế tiếp tục khẳng định định hướng đưa di sản ẩm thực trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng, góp phần phát triển du lịch chất lượng, bền vững và nâng cao vị thế của Huế trên bản đồ văn hóa, ẩm thực Việt Nam và quốc tế.

Khi văn hóa thực sự được nuôi dưỡng trong đời sống đương đại, mỗi không gian, mỗi giá trị truyền thống sẽ tiếp tục lan tỏa, góp phần kiến tạo một Việt Nam giàu bản sắc, năng động và bền vững. Các giá trị truyền thống được kết nối với sáng tạo, công nghệ và nhu cầu của đời sống hiện đại, di sản sẽ không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục “sống”, lan tỏa và tạo nên sức bật mới cho sự phát triển bền vững của đất nước.