‘Cú hích’ từ chuyển đổi số trong Chương trình mục tiêu quốc gia

Sự kết hợp giữa nội lực của người dân, nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) và xu thế tất yếu của chuyển đổi số đang tạo nên một "mục tiêu kép": Vừa nâng cao chất lượng đời sống vật chất, vừa hiện đại hóa công tác quản trị hành chính. Từ những thảo nguyên chăn thả gia súc đến những văn phòng số hóa dữ liệu, một diện mạo mới của vùng cao Khánh Hòa đang dần hiện rõ, mở ra giai đoạn phát triển bứt phá 2026 - 2030.

Gia đình ông Đạo Thanh Tường, một người dân tộc Chăm ở An Hòa khá lên nhờ chăn cừu và phát triển du lịch.

Nhìn vào bức tranh đời sống của đồng bào DTTS ở Khánh Hòa những năm gần đây, có thể thấy rõ sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tự cung tự cấp sang kinh tế hàng hóa và dịch vụ. Một ví dụ điển hình cho hướng đi mới này là mô hình chăn nuôi kết hợp du lịch trải nghiệm tại các vùng giáp ranh và vùng đồng bào dân tộc.

Tại đất khí hậu khắc nghiệt này, người dân đã tìm thấy sinh kế bền vững từ nghề nuôi cừu. Câu chuyện của gia đình ông Đạo Thanh Tường, dân tộc Chăm, là minh chứng sống động. Đàn cừu hơn 50 con của ông không chỉ cho thu nhập từ việc bán con giống, mà còn là "sản phẩm" thu hút khách du lịch đến tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm cuộc sống du mục.

Sự sáng tạo trong sinh kế còn thể hiện ở việc tận dụng tối đa các phụ phẩm nông nghiệp. Những người chăn cừu thuê không chỉ nhận phần chia lợi nhuận theo tỷ lệ 7:3 hay 6:4 từ chủ trại, mà còn kiếm thêm hàng chục triệu đồng mỗi năm từ việc thu gom phân cừu bán cho các trang trại rau sạch tại Đà Lạt.

Tỉnh Khánh Hòa hiện có 34 dân tộc, với hơn 266.000 người, tập trung chủ yếu tại 28 xã, phường vùng sâu, vùng xa. Trong giai đoạn 2021-2025, dưới sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy và chính quyền, công tác dân tộc đã đạt được những kết quả ấn tượng.

Thu nhập bình quân của đồng bào DTTS tại Khánh Hòa đã đạt mức 34 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 2,14 lần so với năm 2020. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 6% mỗi năm là một minh chứng cho sự hiệu quả của các chính sách hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp. Nhưng quan trọng hơn cả thu nhập là sự thay đổi diện mạo hạ tầng. Đến nay, 100% xã vùng DTTS đã có đường ô tô đến trung tâm được nhựa hóa hoặc bê tông hóa. Hệ thống trường học, trạm y tế được kiên cố hóa không chỉ giúp trẻ em đến trường thuận tiện hơn mà còn đảm bảo người dân được chăm sóc sức khỏe ngay tại cơ sở.

Đặc biệt, các chỉ số về an sinh xã hội cho thấy sự quan tâm toàn diện: 99,94% hộ dân có điện lưới và 99,66% người dân tiếp cận nguồn nước vệ sinh. Những con số này không chỉ là thống kê, mà là nền tảng cốt lõi để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền xuôi và miền ngược, tạo đà cho những bước tiến xa hơn trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Việt Hùng, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng cũng thẳng thắn nhìn nhận những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ. Hạ tầng kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS tuy đã cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh mới. Khả năng tiếp cận dịch vụ công chất lượng cao còn hạn chế, và tiềm năng đặc thù của vùng cao chưa được khai thác triệt để thành lợi thế cạnh tranh.

Để giải bài toán này, Khánh Hòa đã đặt ra một kế hoạch hành động quyết liệt cho giai đoạn 2026 - 2030, gắn liền với Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Theo ông Hùng, dự kiến, một nguồn lực tài chính khổng lồ lên tới gần 4.100 tỷ đồng sẽ được huy động. Nguồn vốn này sẽ không đầu tư dàn trải mà tập trung vào các hạng mục "xương sống": Nâng cấp lưới điện, đảm bảo nước sinh hoạt tập trung, hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng để thông thương hàng hóa. Đặc biệt, tỉnh Khánh Hòa sẽ chú trọng vào việc bố trí lại dân cư tại các vùng có nguy cơ sạt lở cao, đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho bà con trước biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, Khánh Hòa cũng kiến nghị các cơ chế "đột phá" về đất đai và tín dụng nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào vùng DTTS, tạo công ăn việc làm ổn định cho người dân ngay tại quê hương.

Đồng bào Chăm xã Bàu Trúc phát triển nghề làm gốm truyền thống.

Một điểm nhấn mang tính đột phá trong chiến lược phát triển vùng DTTS tại Khánh Hòa nói riêng và cả nước nói chung chính là công tác chuyển đổi số.

Hiện nay, việc xây dựng hai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân tộc và tôn giáo đang được khẩn trương triển khai. Đây được coi là "kho tài nguyên số" vô giá, giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn trực quan, chính xác để đưa ra những quyết định sát sườn với thực tiễn. Theo lộ trình, sau ngày 15/7/2026, khi khung thông tin chuẩn hóa được ban hành, Khánh Hòa sẽ bước vào một chiến dịch tổng lực về số hóa hồ sơ và cập nhật dữ liệu.

Việc số hóa không chỉ dừng lại ở các con số thống kê khô khan. Nó giúp giải quyết các thủ tục hành chính nhanh chóng hơn, minh bạch hơn. Người dân ở những bản làng xa xôi nhất cũng có thể tiếp cận dịch vụ công thông qua môi trường số, giảm bớt chi phí và thời gian đi lại. Đồng thời, dữ liệu số giúp chính quyền rà soát chính xác đối tượng thụ hưởng, tránh tình trạng đầu tư chồng chéo hoặc bỏ sót những hộ gia đình thực sự khó khăn sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính.

Phát triển kinh tế đi đôi với bảo tồn bản sắc, đầu tư hạ tầng song hành với chuyển đổi số – đó là tư duy quản lý hiện đại mà Khánh Hòa đang theo đuổi. Khi dòng chảy dữ liệu được kết nối và nguồn lực được tập trung đúng chỗ, không một bản làng nào bị bỏ lại phía sau. Sau dấu mốc tháng 7/2026, công tác dân tộc tại Khánh Hòa sẽ bước sang một chương mới: Hiện đại hơn, chính xác hơn và thấm đẫm giá trị nhân văn, viết tiếp câu chuyện phát triển bền vững trên mảnh đất trầm hương đầy khát vọng.