Thành công của cuộc bầu cử không chỉ thể hiện ở việc tổ chức an toàn, đúng pháp luật, mà sâu xa hơn còn phản ánh sinh động sức sống của nền dân chủ Việt Nam – một nền dân chủ gắn với quyền làm chủ thực sự của nhân dân, với ổn định chính trị và mục tiêu phát triển đất nước.
Theo công bố của Hội đồng bầu cử quốc gia, cả nước có 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội tại 182 đơn vị bầu cử, và cử tri cả nước đã lựa chọn 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI, cùng với hàng chục nghìn đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp ở tỉnh, và xã cho nhiệm kỳ 2026–2031.
Tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử đạt mức rất cao, tiếp tục khẳng định niềm tin của nhân dân đối với chế độ và ý thức trách nhiệm của mỗi công dân đối với vận mệnh quốc gia. Những con số ấy không chỉ phản ánh quy mô rộng lớn của một cuộc sinh hoạt chính trị toàn dân, mà còn cho thấy sức mạnh của nền dân chủ bắt nguồn từ sự tham gia tích cực của nhân dân.
Trước hết, thành công của cuộc bầu cử thể hiện rõ quyền làm chủ của nhân dân- nền tảng cốt lõi của dân chủ. Hiến pháp quy định mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền bầu cử và ứng cử. Mỗi lá phiếu của cử tri đều có giá trị bình đẳng, không phân biệt địa vị xã hội, nghề nghiệp, dân tộc hay tôn giáo. Chính từ những lá phiếu ấy, nhân dân trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho mình trong cơ quan quyền lực nhà nước.
Ở nhiều quốc gia, dù bầu cử là cơ chế phổ biến của đời sống chính trị, nhưng tỷ lệ cử tri tham gia thường không cao do tâm lý thờ ơ hoặc sự hoài nghi của người dân đối với các lực lượng chính trị. Trong khi đó, tại Việt Nam, mỗi kỳ bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, nơi cử tri chủ động tham gia lựa chọn đại biểu của mình. Sự tham gia rộng rãi của cử tri chính là biểu hiện rõ ràng của một nền dân chủ có sức sống trong đời sống xã hội.
Thứ hai, quy trình giới thiệu và lựa chọn ứng cử viên được tiến hành dân chủ, chặt chẽ, với sự tham gia của nhân dân. Quá trình hiệp thương do Mặt trận Tổ quốc chủ trì được thực hiện qua nhiều vòng, bảo đảm xem xét đầy đủ các tiêu chuẩn về phẩm chất, năng lực và uy tín của người ứng cử. Đặc biệt, việc lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác đã tạo điều kiện để nhân dân trực tiếp tham gia nhận xét, đánh giá đối với các ứng cử viên.
Nhờ đó, danh sách ứng cử viên không phải là kết quả của những quyết định khép kín, mà là sản phẩm của một quá trình tham gia dân chủ rộng rãi trong xã hội. Điều này cũng góp phần bảo đảm cơ cấu đại biểu hợp lý, với sự tham gia của nhiều thành phần xã hội như phụ nữ, trí thức, đại biểu trẻ, đại biểu dân tộc thiểu số, đại biểu tôn giáo…
Trong khi đó, tại không ít quốc gia, quá trình lựa chọn ứng cử viên thường gắn với cạnh tranh đảng phái gay gắt hoặc chịu ảnh hưởng lớn từ các nguồn tài chính phục vụ vận động tranh cử. Nhiều ứng cử viên phải chi những khoản kinh phí rất lớn cho chiến dịch tranh cử, từ quảng cáo đến vận động cử tri. Điều này đôi khi khiến các nhóm tài trợ tài chính có thể tác động tới đời sống chính trị. So với thực tế đó, cơ chế hiệp thương và giới thiệu ứng cử viên ở Việt Nam đề cao yếu tố uy tín xã hội và sự tín nhiệm của cộng đồng, qua đó góp phần bảo đảm tính đại diện thực chất của các đại biểu được bầu.
Thứ ba, công tác tổ chức bầu cử được tiến hành nghiêm túc, minh bạch, bảo đảm đầy đủ các nguyên tắc dân chủ của bầu cử. Từ Hội đồng bầu cử quốc gia đến các ủy ban bầu cử địa phương và từng tổ bầu cử đều được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật. Các khâu chuẩn bị như lập danh sách cử tri, niêm yết danh sách ứng cử viên, tổ chức tiếp xúc cử tri và chuẩn bị khu vực bỏ phiếu đều được thực hiện công khai, chặt chẽ.
Đặc biệt, cuộc bầu cử được tiến hành theo các nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín, bảo đảm mỗi cử tri được tự do lựa chọn người mình tín nhiệm mà không chịu bất kỳ sự áp lực nào. Đồng thời, để bảo đảm quyền bầu cử của mọi công dân, Nhà nước cũng tổ chức bầu cử sớm tại một số địa bàn đặc thù như hải đảo xa xôi, vùng biên giới hoặc các đơn vị lực lượng vũ trang làm nhiệm vụ đặc biệt. Việc tổ chức bầu cử sớm nhưng vẫn tuân thủ đầy đủ quy trình pháp luật cho thấy sự linh hoạt và trách nhiệm trong việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân.
Thực tiễn thế giới cho thấy không ít cuộc bầu cử từng vấp phải những tranh cãi gay gắt về kết quả, thậm chí dẫn đến khiếu kiện kéo dài hoặc xung đột chính trị sau bầu cử. Trong khi đó, ở Việt Nam, các cuộc bầu cử luôn diễn ra trong không khí trật tự, an toàn và được xã hội đồng thuận cao. Điều đó cho thấy dân chủ không chỉ nằm ở quyền lựa chọn của cử tri mà còn ở cách thức tổ chức bầu cử minh bạch, được toàn xã hội tin cậy.
Thứ tư, kết quả của cuộc bầu cử phản ánh rõ ý chí và niềm tin của nhân dân đối với chế độ. Từ hàng trăm ứng cử viên, cử tri cả nước đã lựa chọn được 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI cùng đội ngũ đông đảo đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Cơ cấu đại biểu ngày càng đa dạng và hợp lý, với sự tham gia của nhiều thành phần xã hội và nhiều lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau.
Ở nhiều quốc gia, nghị viện có thể rơi vào tình trạng chia rẽ sâu sắc do cạnh tranh đảng phái, khiến việc thông qua các chính sách quan trọng gặp nhiều khó khăn, thậm chí dẫn tới bế tắc chính trị kéo dài. Trong khi đó, hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân ở Việt Nam hướng tới mục tiêu chung là phục vụ lợi ích của đất nước và nhân dân, tạo nên sự đồng thuận cao trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của quốc gia và địa phương. Điều đó cũng đặt ra kỳ vọng lớn của cử tri cả nước đối với các đại biểu được bầu, rằng họ sẽ thực sự là tiếng nói đại diện cho nhân dân, lắng nghe và phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của cử tri.
Nhìn lại chặng đường từ cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 đến các kỳ bầu cử ngày nay, có thể thấy dòng chảy dân chủ của đất nước không ngừng được bồi đắp và phát triển. Mỗi kỳ bầu cử không chỉ là hoạt động lựa chọn đại biểu, mà còn là dịp để nhân dân khẳng định quyền làm chủ của mình đối với vận mệnh quốc gia.
Thành công của cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 tiếp tục nối dài truyền thống ấy, khẳng định sức sống bền vững của nền dân chủ Việt Nam. Khi hàng chục triệu cử tri cùng cầm lá phiếu trong ngày hội non sông, đó không chỉ là một thủ tục chính trị, mà là sự kết tinh của niềm tin, trách nhiệm và khát vọng phát triển của cả dân tộc. Và chính từ những lá phiếu ấy, ý chí của nhân dân được gửi gắm vào bộ máy quyền lực nhà nước, để đất nước tiếp tục vững bước trên con đường phát triển, phồn vinh và hạnh phúc.
