Bầu cử Quốc hội và HĐND: Những dấu ấn của một kỳ bầu cử thành công

Cuộc bầu cử được chuẩn bị và tổ chức bài bản, chủ động, đồng bộ và chặt chẽ của cả hệ thống chính trị

Đúng như ghi nhận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại khu vực bầu cử ngày 15/3/2026: công tác bầu cử lần này được chuẩn bị rất chu đáo và từ rất sớm trên tất cả các lĩnh vực, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho cử tri, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào cũng đều được thể hiện ý kiến của mình qua lá phiếu, cuộc bầu cử lần này khẳng định sự chuẩn bị bài bản, chủ động, đồng bộ và chặt chẽ của cả hệ thống chính trị.

Công tác bầu cử được triển khai trên cơ sở Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết 199/2025/QH15 của Quốc hội và Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức bầu cử; việc niêm yết danh sách cử tri, tổ chức khu vực bỏ phiếu, nghi thức khai mạc, điều hành bỏ phiếu đều được hướng dẫn cụ thể.

Việc ấn định ngày bầu cử vào 15/3/2026, sớm hơn khoảng 2 tháng so với thông lệ các kỳ trước, gắn với Nghị quyết 199/2025/QH15 về rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XV cho thấy yêu cầu chủ động chuẩn bị nhân sự, kiện toàn bộ máy nhà nước và tạo nhịp chuyển tiếp sớm cho nhiệm kỳ mới trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới.

Kết thúc bầu cử, tỷ lệ cử tri cả nước tham gia bỏ phiếu đạt 99,69%. Trong đó, các tỉnh thuộc khu vực miền núi phía Bắc mặc dù có địa bàn khó khăn nhưng cử tri đã rất tích cực đi bầu cử, hoàn thành sớm với tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử rất cao. Bên cạnh đó, một số tỉnh, thành phố lớn có số đông cử tri (trên 3 triệu cử tri), thường xuyên có biến động… nhưng số lượng cử tri đi bầu cao. Điều này không chỉ phản ánh niềm tin, ý thức trách nhiệm công dân và tinh thần tham gia quản lý nhà nước của Nhân dân thông qua lá phiếu mà còn cho thấy cuộc bầu cử được chuẩn bị và tổ chức rất đồng bộ, chặt chẽ, dân chủ và đúng luật, từ khâu hiệp thương giới thiệu người ứng cử, lập và niêm yết danh sách cử tri, tổ chức vận động bầu cử đến công tác bảo đảm an ninh, trật tự, đều đã được triển khai nghiêm túc, đồng bộ. Các cơ quan chức năng đã chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng về cơ sở vật chất, nhân lực và các phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, phục vụ bầu cử, tạo điều kiện thuận lợi để cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình.

Theo đánh giá của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, đây là một trong những điểm mới nổi bật của cuộc bầu cử lần này, bởi thời gian tổ chức được rút ngắn hơn hai tháng so với các kỳ bầu cử trước. Tuy vậy, toàn bộ quy trình, thủ tục bầu cử, đặc biệt là ba vòng hiệp thương trong công tác nhân sự, vẫn được thực hiện đầy đủ, chặt chẽ và đúng quy định của pháp luật.

Năng lực tổ chức, điều hành của bộ máy chính quyền các cấp được nâng cao

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là thước đo sinh động, trực tiếp về năng lực tổ chức và điều hành của chính quyền, đặc biệt tại cơ sở. Sự kiện này đánh giá kỹ năng quản lý, bản lĩnh chính trị, và mức độ sẵn sàng của bộ máy trong việc đảm bảo dân chủ, an ninh và ứng dụng công nghệ số. Qua 3 đợt kiểm tra, giám sát tại 34 tỉnh, thành phố cho thấy, các địa phương đã chủ động ban hành 6.636 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo phục vụ công tác bầu cử. Các tổ chức phụ trách bầu cử cũng được thành lập đầy đủ, đúng thành phần, số lượng và thời hạn theo quy định của pháp luật.

Đặc biệt, xác định chất lượng cuộc bầu cử phụ thuộc rất lớn vào trình độ, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ trực tiếp làm công tác bầu cử nên các địa phương đều rất quan tâm đến việc tập huấn cho các lực lượng tham gia công tác bầu cử đặc biệt là Ban bầu cử, Tổ bầu cử và các thành viên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại khu vực bỏ phiếu. Việc tập huấn được thực hiện bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, gắn lý thuyết với tình huống thực tiễn, bảo đảm mỗi cán bộ làm công tác bầu cử đều nắm chắc quy định, hiểu rõ quy trình và biết cách xử lý các tình huống phát sinh.

Theo ông Nguyễn Bá Thành, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tu Mơ Rông (tỉnh Quảng Ngãi) sau khi thực hiện vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều cán bộ của xã, thôn lần đầu tiên được giao nhiệm vụ làm công tác bầu cử. Vì vậy, công tác tập huấn, trang bị kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ này được địa phương đặc biệt chú trọng. Bên cạnh các hội nghị tập huấn do cấp trên tổ chức, xã cũng chủ động tập huấn lại cho các tổ bầu cử ở thôn, bản nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống

Hay như thành phố Đà Nẵng đã tổ chức 15 hội nghị triển khai, giao ban, tập huấn nghiệp vụ công tác bầu cử cho 100% cán bộ, công chức và thành viên các tổ chức phụ trách bầu cử ở cấp thành phố và cấp xã; trong đó có buổi tập huấn với hơn 25.000 đại biểu tham dự.

Công tác tuyên truyền về cuộc bầu cử được triển khai sớm, đồng bộ và đa dạng về hình thức

Các cơ quan Trung ương và địa phương đã ban hành kế hoạch tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử gắn với các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đất nước. Nội dung tuyên truyền tập trung vào Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân; tiêu chuẩn đại biểu; quyền và nghĩa vụ của công dân; nguyên tắc bầu cử cũng như các mốc thời gian quan trọng của cuộc bầu cử; danh sách các ứng cử viên, tiểu sử, chương trình hành động của ứng cử viên được đăng tải đầy đủ trên các phương tiện thông tin đại chúng, cả trên báo và truyền hình.

Bên cạnh đó, hệ thống thông tin cơ sở được phát huy mạnh mẽ thông qua truyền thanh cơ sở, pano, áp phích, băng rôn, khẩu hiệu và các hoạt động văn hóa, văn nghệ. Nhiều địa phương đã ứng dụng chuyển đổi số trong tuyên truyền, xây dựng video, infographic, bản tin điện tử và tổ chức các diễn đàn đối thoại với người dân.

Đối với các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác tuyên truyền được triển khai thông qua đội tuyên truyền lưu động và các hình thức tuyên truyền bằng tiếng dân tộc, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa và tầm quan trọng của cuộc bầu cử.

Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, công tác thông tin, tuyên truyền góp phần quan trọng vào thành công của cuộc bầu cử. Thành công của công tác thông tin, tuyên truyền đã giúp gắn kết giữa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và hành động thực tiễn của Nhân dân. Tuyên truyền tốt đã làm cho cử tri không chỉ “biết ngày đi bầu”, mà quan trọng hơn là hiểu vì sao phải đi bầu, bầu để làm gì và trách nhiệm của người đại biểu sau bầu cử là gì...

Chuyển đổi số góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và nhanh chóng trong bầu cử

Theo ông Bùi Danh Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chuyển đổi số (Văn phòng Quốc hội, yếu tố quan trọng nhất trong chuyển đổi số bầu cử là dữ liệu. Việc khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp chuẩn hóa thông tin, hạn chế tình trạng dữ liệu không đồng nhất như trước đây. Dữ liệu chỉ cần nhập một lần, sau đó được chia sẻ và sử dụng trong nhiều khâu của quy trình bầu cử. Điều này giúp giảm rất nhiều công việc lặp lại cho cả người dân và cán bộ.

Việc số hóa dữ liệu, hỗ trợ quản lý danh sách cử tri, cập nhật và truyền tải thông tin nhanh chóng đang góp phần làm cho quá trình bầu cử trở nên khoa học, chính xác và minh bạch hơn. Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy công nghệ không chỉ giúp các cơ quan chức năng giảm tải khối lượng công việc, hạn chế sai sót mà còn tạo điều kiện thuận lợi để cử tri tiếp cận thông tin, thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân một cách dễ dàng, thuận tiện hơn.

Nhờ thực hiện chuyển đổi số, thông tin cử tri cũng được cập nhật ngay trên ứng dụng định danh điện tử (VNeID), cử tri đăng nhập vào ứng dụng là có thể theo dõi nơi bỏ phiếu của mình. Trong trường hợp cử tri có nhu cầu thay đổi nơi bỏ phiếu để thuận tiện, phù hợp với quá trình sinh sống, làm việc trong ngày bầu cử cũng có thể gửi yêu cầu trên VNeID.

Bên cạnh dữ liệu, công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình. Hệ thống quản lý thông tin bầu cử do Văn phòng Quốc hội triển khai đã được kết nối tới tất cả các xã, phường trên cả nước. Nhờ đó, dữ liệu từ cơ sở được cập nhật lên hệ thống theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý có thể theo dõi và tổng hợp thông tin nhanh chóng.

Việc cập nhật số liệu bầu cử theo thời gian thực cũng giúp quá trình tổng hợp diễn ra rất nhanh. Thông tin thông suốt từ Hội đồng Bầu cử Quốc gia đến Ủy ban bầu cử tỉnh, Ủy ban bầu cử xã liên thông tới các Tổ bầu cử, thậm chí hoạt động xuyên đêm, nên chỉ sau 10-15 phút, số liệu tại các điểm bầu cử đã được cập nhật lên hệ thống, hỗ trợ các cơ quan theo dõi tiến độ trên toàn quốc.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị lần thứ 4, Ban Chấp hành Đảng bộ Quốc hội nhiệm kỳ 2025-2030 chiều 16/3/2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn Chủ tịch Quốc hội khẳng định: Thành công của cuộc bầu cử là nỗ lực của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc với tinh thần tích cực, khẩn trương, lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện công tác bầu cử.

Có thể khẳng định, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Đây là thành quả chung của quá trình chuẩn bị, tổ chức bầu cử bài bản, chủ động, đồng bộ, chặt chẽ và đúng luật của cả hệ thống chính trị.